Endoneziyanın sirli mağaralarından birində aparılan son arxeoloji araşdırma insanlığın sənətlə bağlı tarixini düşündüyümüzdən xeyli geriyə aparır. Bu tapıntı göstərir ki, müasir insan xəyallar qurmağa və yaradıcılıqla məşğul olmağa indiyədək qəbul ediləndən çox əvvəl başlayıb. Kəşf sivilizasiyanın başlanğıcını təxminən 68 min il əvvələ çəkərək elm dünyasında mövcud təsəvvürləri alt-üst edib.
Cagdas.az xəbər verir ki, Sulavesi sahillərində yerləşən Muna adasında, əhəngdaşı mağarasının qaranlıq dərinlikləri minilliklər boyu gizlətdiyi sirri nəhayət üzə çıxarıb. Arxeoloqlar Lianq Metanduno mağarasında apardıqları tədqiqatlar zamanı ən azı 67 min 800 il yaşı olan əl şablonları aşkar ediblər. Ucu sivri barmaqlarla təsvir olunan bu bir qədər ürpertici əl izləri sadəcə rəsmlər deyil, eyni zamanda müasir insanın on minlərlə il əvvəl həyata keçirdiyi böyük miqrasiyanın ən qədim və ən real sübutlarından biridir.
Araşdırmaya rəhbərlik edən Avstraliyanın Griffith Universitetinin alimi Maksim Ober bildirir ki, bu tapıntı təkcə təsadüfi bir kəşf deyil. Əksinə, indiyədək diqqətdən kənarda qalmış, köklü və qədim bir mədəni ənənənin üzə çıxmasıdır. Onun sözlərinə görə, bu ərazi düşündüyümüz kimi sadəcə keçid nöqtəsi olmayıb, erkən insanların yaşadığı, səyahət etdiyi və düşüncələrini sənət vasitəsilə ifadə etdiyi əsl mədəni mərkəz olub.
Əvvəllər bu mağaralardakı rəsmlərin dəqiq yaşı müəyyən edilə bilmirdi. Lakin texnologiyanın inkişafı boyanın üzərində yaranan kalsit qatının yaşını ölçməyə imkan verib. Alimlər uranın toriuma çevrilmə sürətini hesablayaraq, mineral qatın 67 min 800 il əvvəl formalaşdığını müəyyən ediblər. Bu isə rəsmlərin özünün daha da qədim ola biləcəyini göstərir.
Bu kəşf insanlıq tarixi ilə bağlı bildiklərimizi köklü şəkildə dəyişir. Arxeoloqlar hesab edirlər ki, bu cür bədii ifadələr cəmiyyətin ehtiyaclarından doğub. Necə ki, bu gün böyük şəhərlərdə nizam-intizam üçün işıqforlara ehtiyac var, qədim insanlar da sosial əlaqələr genişləndikcə kimliklərini və mənsubiyyətlərini ifadə etmək üçün simvollara və sənətə üz tutublar.
Sulavesidə tapılan bu əsərlər insanların Asiyadan Avstraliyaya uzanan buz dövrü marşrutu üzrə hərəkətini işıqlandırmaqla yanaşı, müasir insanın Sahul qitəsinə çatma tarixini də on minlərlə il geriyə çəkir. Bu tapıntı insanlıq hekayəsinin sonu deyil, əksinə, bizi daha dərinə baxmağa çağıran tamamilə yeni bir başlanğıcdır.


