Təbiət tarixində ən fövqəladə mübarizələrdən biri kimi qeydə alınan 1935-ci il Mauna Loa püskürməsi insan ixtiraçılığını yer qabığının dağıdıcı gücünə qarşı qoyub. Havayın “Böyük Ada” bölgəsində yerləşən vulkandan sızan lava axınları bölgənin həyati su mənbəyi olan Vailuku çayına doğru irəliləyərək Hilo şəhərini ciddi şəkildə təhlükə altına alırdı.
Cagdas.az bildirir ki, alimlərin və hərbi strateqlərin birgə qərarı ilə həyata keçirilən əməliyyat tarixə vulkanın istiqamətini dəyişdirmək üçün ilk genişmiqyaslı taktiki müdaxilə kimi düşüb.
Vulkanik aktivlik Hilo şəhərinin su təchizatını təhlükəyə atdıqda fövqəladə vəziyyət elan edilib.
21 noyabr 1935-ci ildə başlayan püskürmələr normal gedişatından yayınaraq şimala doğru irəliləyib. Gündə təxminən bir mil sürətlə hərəkət edən lava axını, 20.000 əhalisi olan Hilo şəhərinin yeganə təmiz su mənbəyini quruma həddinə çatdırıb. Havay Vulkan Rəsədxanasının qurucusu Tomas Caqqer, axının istiqamətini dəyişmək üçün ABŞ ordusundan hava dəstəyi istəyib. Caqqerin nəzəriyyəsinə görə, strateji nöqtələrdəki lava borularını və kanallarını bombalamaq, ərimiş süxurların axınını bloklamaqla fəlakətin qarşısını ala bilərdi.
Gələcək General Patton tərəfindən planlaşdırılan hava əməliyyatı uğurla icra edilib
O dövrdə Havayda xidmət edən və gələcək illərdə İkinci Dünya Müharibəsinin əsas fiqurlarından biri olacaq Corc S. Patton əməliyyatın planlaşdırma mərhələsində iştira edib. 27 dekabr 1935-ci il səhəri on Keystone bombardmançı təyyarəsi Perl-Harbordakı Ford adasından havaya qalxdı və Humula lava axınına 40 bomba atdı. Hədəf bölgəsinə dəyən 20 yüksək partlayıcı sursat lava tunellərini məhv etməklə axının sürətini pozmağı hədəfləyirdi. Müdaxilənin nəticələri elmi ictimaiyyətdə müzakirələrə səbəb olsa da, axın tez bir zamanda dayandı.
Hava hücumundan sonra lava axınının sürəti gündə 5000 futdan gündə 1000 futa düşdü və 2 yanvar 1936-cı ilə qədər axın tamamilə dayandı. Əməliyyata rəhbərlik edən Caqqer nəticəni mütləq uğur kimi təsvir etmiş, bəzi geoloqlar isə bunun vulkanın təbii sönmə prosesi ilə üst-üstə düşən bir təsadüf olduğunu iddia etmişdilər. Bu gün də müzakirə olunan bu əməliyyatın xatirəsi, missiyada iştirak edən 23-cü Bombardman Eskadrilyasının emblemində təsvir edilən vulkana düşən bomba fiquru ilə canlandırılır.(sfera.az)
