Beynəlxalq tədqiqatçılar qrupu, Roma dövründən son orta əsrlərə qədər Siciliyada yaşamış 111 insanın qədim DNT-sini təhlil edərək, ada əhalisinin çoxsaylı siyasi çevrilişlərə, hökmdarların dəyişməsinə və dini dəyişikliklərə baxmayaraq, əsrlər boyu yüksək genetik müxtəlifliyi qoruyub saxladığı qənaətinə gəlib.
Çağdaş.Az xəbər verir ki, tədqiqatın nəticələri “PLOS One” jurnalında dərc olunub.
Orta əsr Siciliyası Aralıq dənizinin mərkəzində strateji mövqe tutmuş və əsrlər boyu ticarət, miqrasiya və hərbi münaqişələr üçün bir arena kimi xidmət etmişdir. Ada ardıcıl olaraq müxtəlif dövlətlərin və xalqların hakimiyyəti altına keçmiş və əhalisi Roma dövrünün sonlarından Bizans, İslam və Norman hakimiyyətinə keçid dövrlərini yaşamışdır.
Bu hadisələrin ada sakinlərinə necə təsir etdiyini müəyyən etmək üçün elm adamları Siciliya boyunca eramızın 5-ci və 15-ci əsrlərinə aid 19 arxeoloji sahədən insan qalıqlarını araşdırdılar.
Əldə edilən məlumatlar əvvəllər düşünüləndən daha mürəkkəb bir mənzərəni ortaya qoyub. Hər bir siyasi transformasiyadan sonra ardıcıl əhali dəyişikliyi əvəzinə, tədqiqatçılar müxtəlif mənşəli insanların uzunmüddətli birgəyaşayışını kəşf ediblər.
Xüsusilə maraqlı olanı, İslam dövründən əvvəl də adada Şimali Afrika əsilli insanların olmasıdır. Bu, Şimali Afrika ilə Siciliya arasında aktiv əlaqələrin ərəb fəthlərindən çox əvvəl mövcud olduğunu və Aralıq dənizində daha geniş miqrasiya proseslərinin bir hissəsi olduğunu göstərir.
Tədqiqat həmçinin nə müsəlman, nə də xristian icmalarının genetik cəhətdən homojen olmadığını ortaya qoyub. Hər iki dinin dəfn olunmuş nümayəndələri arasında geniş mənşəli fərdlər var idi. Bu model bir neçə əsr davam edib və əhalinin yüksək səviyyədə mobilliyini və daimi mədəniyyətlərarası təması göstərir.
İslam dövründə adada Afrikadan, eləcə də Şimali Avropadan olan ilk miqrantlar peyda olub. Orta əsrlərin sonlarında Siciliyada tədricən müasir Avropaya bənzəyən genetik populyasiya strukturu yaranıb.
Tədqiqat müəlliflərinə görə, nəticələr Siciliyanın Orta əsrlər boyu Aralıq dənizində mədəniyyətlərin və xalqların əsas qovşaqlarından biri olaraq qaldığını təsdiqləyir. Məhz bu əsrlər boyu davam edən əhali qarışığı müasir siciliyalıların genetik quruluşunun əsasını qoymuşdur.
York Universitetinin tədqiqat rəhbəri Aurora Monnero qeyd edir ki, yazılı mənbələr adətən krallara, müharibələrə və siyasi hadisələrə diqqət yetirir və adi insanların taleyini kölgədə qoyur. Qədim DNT bizə bu boşluğu qismən doldurmağa və tarixə salnamələrdə nadir hallarda rast gəlinənlərin gözü ilə baxmağa imkan verir.
Alimlər vurğulayırlar ki, onların işi həmçinin Orta əsrlərin “qaranlıq dövr” kimi qəbul edilmiş anlayışa da meydan oxuyur. Genetik məlumatlar göstərir ki, Siciliya ticarət yolları və Avropa və Afrikanın uzaq bölgələrinə miqrasiyalarla əlaqəli dinamik bir dünyanın bir hissəsi idi.
Müəlliflər qeyd edirlər ki, Aralıq dənizinin digər hissələrindən qədim DNT-nin əlavə tədqiqatları bölgənin müxtəlif xalqları arasında miqrasiyanın və qarşılıqlı təsirlərin miqyasını daha dəqiq şəkildə yenidən qurmağa kömək edəcək. İzotopik analiz də daxil olmaqla, digər metodlar da əlavə məlumat verə bilər ki, bu da qədim insanların mənşəyini və həyat tərzlərini müəyyən etməyə imkan verir.
Tədqiqatçılar xüsusilə qeyd edirlər ki, Siciliyadakı xristianlar və müsəlmanlar uzun müddət nisbətən çiçəklənən, çoxmillətli və çoxdinli bir cəmiyyətdə yaşayıblar. Vəziyyət yalnız XIII əsrdə, adanın Müqəddəs Roma İmperiyasının bir hissəsinə çevrilməsindən və bundan sonra müsəlman əhalisinin deportasiya edilməsindən sonra əhəmiyyətli dərəcədə dəyişməyə başlayıb./Publika.az/
