Ayaqlarda və topuq nahiyəsində yaranan şişkinlik bəzən sadə yorğunluq və ya uzun müddət ayaqüstə qalmaqla əlaqəli olur. Lakin barmaqla basdıqdan sonra dəridə müəyyən müddət çökəklik qalırsa, bu, orqanizmdə maye toplanmasının əlaməti ola bilər.
Çağdaş.Az xəbər verir ki, ayağa və ya topuğa barmaqla basdıqda yaranan və bir müddət qalan çökəklik tibbdə “çökən ödem” (pitting edema) adlanır. Bu vəziyyət toxumalarda artıq mayenin toplanması nəticəsində meydana gəlir.
Belə şişkinlik uzun müddət oturmaq və ya ayaqüstə qalmaq, venoz qan dövranının zəifləməsi, bəzi dərmanların istifadəsi ilə bağlı ola bilər. Lakin bəzən böyrək, qaraciyər və ürək-damar sistemi ilə əlaqəli problemlərin də əlaməti kimi ortaya çıxa bilər.
Ürək çatışmazlığı ilə əlaqəsi ola bilər
Ayaqların, xüsusilə hər iki topuğun mütəmadi şişməsi ürək çatışmazlığı zamanı müşahidə edilən əlamətlərdən biri ola bilər. Şişkinlik adətən günün sonuna doğru və uzun müddət ayaqüstə qaldıqdan sonra daha nəzərəçarpan olur.
Bu zaman nəfəs darlığı, adi fiziki fəaliyyət zamanı tez yorulma, halsızlıq, ürək döyüntülərinin sürətlənməsi və ya ritmin dəyişməsi, qarın nahiyəsində maye toplanması və qısa müddətdə səbəbsiz çəki artımı kimi digər əlamətlər də meydana çıxa bilər.
Ancaq vacib məqam odur ki, topuğa basdıqda çökəklik qalması öz-özlüyündə ürək çatışmazlığı diaqnozu demək deyil. Bunun səbəbi yalnız həkim müayinəsi və lazım gəldikdə əlavə müayinələrlə müəyyən edilə bilər.
Bir ayaqda qəfil şişkinlik daha ciddi siqnal ola bilər
Əgər şişkinlik qəfil yaranıbsa və yalnız bir ayağı əhatə edirsə, xüsusilə ağrı, istilik artımı və dərinin rəngində dəyişikliklə müşayiət olunursa, bu vəziyyətə laqeyd yanaşmaq olmaz.
Belə əlamətlər dərin ven trombozu da daxil olmaqla müxtəlif problemlərlə əlaqəli ola bilər və tibbi qiymətləndirmə tələb edir. Eyni zamanda travma, infeksiya və limfa sistemində yaranan pozuntular da bir tərəfli şişkinliyə səbəb ola bilər.
Həkim hansı müayinələri aparır?
Ayaqlardakı şişkinliyin səbəbini müəyyənləşdirmək üçün həkim əvvəlcə xəstənin şikayətlərini və tibbi tarixçəsini qiymətləndirir. Qan təzyiqi və nəbz ölçülür, ürək və ağciyərlər müayinə olunur.
Lazım gəldikdə qan analizləri, elektrokardioqram, döş qəfəsinin rentgen müayinəsi və ürəyin exokardioqrafiyası kimi müayinələrdən istifadə edilə bilər.
Şişkinlik müşahidə edən şəxslərin özbaşına sidikqovucu dərman qəbul etməsi və ya mövcud dərmanın dozasını artırması da düzgün deyil. Bu, susuzlaşmaya, qan təzyiqinin həddindən artıq aşağı düşməsinə və elektrolit balansının pozulmasına səbəb ola bilər.
Eyni şəkildə, həkim məsləhəti olmadan duz və maye qəbulunu kəskin şəkildə azaltmaq da tövsiyə edilmir.
Hansı hallarda təcili yardım lazımdır?
Ayaqlardakı şişkinlik qəfil və güclü nəfəs darlığı, sinə ağrısı və ya narahatlığı, huşun itməsi, nəfəs almanın kəskin pisləşməsi ilə birlikdə yaranarsa, təcili tibbi yardım çağırmaq lazımdır.
Çəhrayı və ya köpüklü bəlğəmlə müşayiət olunan kəskin nəfəs darlığı da təcili qiymətləndirmə tələb edən təhlükəli əlamətlərdəndir.
Ayaqlarda şişkinlik mütəmadi təkrarlanırsa, gecə istirahətindən sonra da keçmirsə və ya nəfəs darlığı, halsızlıq və sürətli çəki artımı ilə birlikdə müşahidə olunursa, həkimə müraciət etmək vacibdir.
Yəni topuğunuza barmaqla basdıqda yaranan çökəklik bədənin verdiyi bir siqnal ola bilər, lakin bu sadə yoxlama hər hansı xəstəliyi müəyyən edən diaqnostik test deyil. Əsas məsələ şişkinliyin səbəbini vaxtında müəyyənləşdirməkdir.(Moderator.az)
