Yeni araşdırma göstərir ki, yuxu görmə prosesi zamanı beyin düşündüyümüzdən daha çox enerji sərf edir. Alimlər bu vəziyyətin bəzi insanların səhərlər yorğun oyanmasının bioloji səbəblərindən biri ola biləcəyini müəyyən ediblər.
Çağdaş.Az xəbər verir ki, Yaponiyanın Tohoku Universiteti alimlərinin apardığı yeni tədqiqat yuxunun REM mərhələsində (sürətli göz hərəkətlərinin olduğu və əsasən yuxuların görüldüyü dövr) beyində maraqlı proseslərin baş verdiyini ortaya çıxarıb.
Araşdırmaya görə, REM yuxusu zamanı beyinə gedən qan axını və enerji mənbələrinin daşınması artsa da, neyronların birbaşa istifadə etdiyi hüceyrə enerjisi – ATP səviyyəsi sürətlə azalır.
Bu nəticələr canlı və intensiv yuxulardan sonra hiss edilən zehni yorğunluğun arxasında duran bioloji mexanizmi izah edə bilər.
Alimlər xüsusi görüntüləmə üsullarından istifadə edərək təbii yuxu vəziyyətində olan siçanların beyin fəaliyyətini izləyiblər.
Nəticələr göstərib ki, klassik REM mərhələsi başlamazdan təxminən 50 saniyə əvvəl beynin arxa hissəsindən ön hissəsinə doğru qan axınında nəzərəçarpacaq artım baş verir.
Bununla yanaşı, beynin enerji təminatını artırmaq üçün vacib olan pirüvat səviyyəsində yüksəlmə müşahidə edilib. Lakin bütün bu hazırlıqlara baxmayaraq, neyronların əsas enerji vahidi hesab olunan ATP səviyyəsində qəfil azalma qeydə alınıb.
Araşdırmanın rəhbəri professor Ko Matsui bildirib ki, yuxu görmək beynin passiv vəziyyəti deyil.
“Canlı bir yuxudan sonra özünüzü yorğun hiss etdiyiniz olubmu? Yuxu kənardan sakit görünsə də, xüsusilə yuxu zamanı beyin olduqca aktivdir. Biz bu ziddiyyətin – yəni yuxu görməyin niyə yorucu ola biləcəyinin elmi əsasını anlamaq istədik”, – deyə alim bildirib.
Tədqiqatçılar hesab edirlər ki, neyron enerjisinin azalması yaddaşın möhkəmlənməsi, sinapsların yenidən qurulması və hipokampusla beyin qabığı arasında intensiv məlumat mübadiləsi ilə əlaqəli ola bilər.
Alimlərin fikrincə, əldə olunan nəticələr beynin məhdud enerji ehtiyatlarından necə istifadə etdiyini və yuxunun yaddaşın formalaşmasında hansı mühüm rola malik olduğunu daha yaxşı anlamağa imkan verir.
Araşdırma göstərir ki, yuxu bədənin dincəldiyi vaxt olsa da, beynin xüsusilə yuxu gördüyümüz anlarda olduqca mürəkkəb və enerji tələb edən fəaliyyətini davam etdirdiyi bir mərhələdir.
