“Scripps Research” Tədqiqat İnstitutunun tədqiqatçıları fentanil və onun analoqlarının ölümcül dozasının qarşısını ala biləcək eksperimental peyvəndin hazırlanması barədə məlumat veriblər.
Çağdaş.Az xəbər verir ki, tədqiqat “Journal of Medicinal Chemistry” jurnalında dərc edilib.
Fentanil və onun sintetik törəmələri hər il ABŞ-də avtomobil qəzaları və odlu silahların ümumi sayından daha çox ölümə səbəb olur. Problem ondadır ki, hətta kiçik bir həddindən artıq doza beynin tənəffüs mərkəzini basdırır və tənəffüs dayanmasına səbəb olur.
Mövcud dərmanlar həddindən artıq dozanı aradan qaldıra bilsə də, onlar yalnız çox tez tətbiq edildikdə təsirli olur.Yeni strategiya kökündən fərqlidir:
artıq baş vermiş həddindən artıq dozanı müalicə etmək əvəzinə, peyvənd immun sistemini qandakı fentanil molekullarına bağlanmaq və onların beyinə çatmasının qarşısını almaq üçün “məşq etdirməyi” hədəfləyir.
Mütəxəssislər deyirlər ki, tapıntı unikaldır ki, peyvənd bir konkret dərmanı deyil, bütün maddələr sinfini – o cümlədən karfentanil, asetilfentanil, furanilfentanil və qanunsuz istehsalçılar tərəfindən qaydalardan yayınmaq üçün daim dəyişdirilən digər “dizayner” variantlarını hədəf alır.
Alimlər fentanil ailəsinin ümumi struktur elementlərini saxlayan, lakin fentanildən fərqli olan modifikasiya olunmuş molekuldan istifadə ediblər. O, daşıyıcı zülala bağlandı və səkkiz həftə ərzində dörd dozada siçanlara tətbiq edilib.
Nəticələr gözlənilməz olub: immun sistemi maddənin dəqiq strukturunu deyil, ümumi “molekulyar barmaq izini” tanıyan antikorlar istehsal edib. Bu anticismlər fentanili və onun təhlükəli analoqlarını effektiv şəkildə bağlayır, lakin morfin və ya oksikodon kimi qanuni opioidlərə reaksiya vermirdi.
Peyvənd olunmuş siçanlarda aparılan təcrübələrdə beyində fentanil səviyyəsi təxminən 70% azalıb və tənəffüs funksiyası, adətən ağır tənəffüs depressiyasına səbəb olan dozalarda belə, demək olar ki, normal qalıb.
Müəlliflər vurğulayırlar ki, insanlarda istifadə etməzdən əvvəl klinik sınaqlar keçirilməlidir. Lakin belə bir peyvənd potensial olaraq asılılıqdan qurtuluş proqramlarında olan xəstələr də daxil olmaqla, risk qrupuna daxil olan şəxsləri qorumaq üçün istifadə edilə bilər.
Tədqiqatçılar qeyd edirlər ki, əsas nailiyyət prinsipin sübutu olub. Yəni immun sistemiyalnız bir maddəni deyil, həm də ortaq struktur imzası olan bütün bir dərman sinfini tanıyır. /Cebheinfo.az/
