Mənzil sahibi olmaq hər zaman insanların ən böyük arzularından biri olub. Lakin son illər həm Bakıda, həm də regionlarda daşınmaz əmlak qiymətlərinin sürətlə bahalaşması bu arzunu reallaşdırmağı xeyli çətinləşdirib.
Əməkhaqları artsa da, mənzil bazarında qiymətlərin yüksəlişi daha sürətli gedir. Nəticədə minlərlə vətəndaş üçün ev almaq uzunmüddətli hədəfə çevrilib. Mütəxəssislərin fikrincə, bu gün Azərbaycanda orta maaş alan bir şəxsin ev sahibi olması əvvəlki illərlə müqayisədə daha çətin görünür.
Xüsusilə paytaxt Bakıda mənzil qiymətlərinin yüksək olması gənclərin və yeni ailə quranların qarşısında ciddi maneələr yaradır.
Cagdas.az bildirir ki, son illərdə ölkədə orta aylıq əməkhaqqında artım müşahidə olunsa da, mənzil bazarındakı qiymət artımı daha yüksək temp nümayiş etdirir.
Bakının mərkəzi ərazilərində yeni tikililərdə mənzillərin bir kvadratmetrinin qiyməti bir çox hallarda 3-5 min manata qədər yüksəlib. Hətta şəhərin kənar ərazilərində belə mənzil almaq üçün on minlərlə manat tələb olunur. Bu vəziyyət xüsusilə orta gəlirli ailələrin büdcəsinə ciddi təsir göstərir. Məsələn, 90-100 kvadratmetrlik orta ölçülü mənzilin qiyməti əksər hallarda 150-200 min manat arasında dəyişir. Bu isə orta maaş alan vətəndaş üçün kifayət qədər böyük məbləğ hesab olunur.
Tutaq ki, aylıq gəliri 1100 manat olan şəxs maaşının 30 faizini, yəni təxminən 330 manatını yığa bilir. Bu halda bir il ərzində topladığı vəsait təxminən 3960 manat olacaq. Əgər həmin şəxs 150 min manatlıq mənzil almaq istəyirsə, heç bir qiymət artımı nəzərə alınmadan belə, bu məbləği toplamaq üçün 37-38 il vaxt lazım gələcək. Maaşının yarısını yığdığı halda isə bu müddət təxminən 22-23 ilə enir. Lakin reallıqda insanların kirayə, kommunal xidmətlər, ərzaq, nəqliyyat və digər gündəlik xərcləri nəzərə alındıqda maaşın yarısını toplamaq əksər ailələr üçün mümkün görünmür.
Ekspertlər hesab edir ki, mənzil bazarında yaranan vəziyyətin bir neçə əsas səbəbi var. Əhalinin artımı, urbanizasiya, tikinti materiallarının bahalaşması, torpaq qiymətlərinin yüksəlməsi və investisiya məqsədilə mənzil alışlarının çoxalması qiymətlərin artmasına təsir göstərən amillər sırasındadır. Digər tərəfdən, gənclərin əksəriyyəti əmək fəaliyyətinə yeni başladığından yüksək ilkin ödəniş toplamaqda çətinlik çəkir. Bu səbəbdən bir çoxları uzun illər kirayədə yaşamağa məcbur olur. Bir çox ailə üçün yeganə alternativ ipoteka krediti hesab olunur. Lakin ipoteka proqramları da hər kəs üçün əlçatan deyil. Kredit almaq üçün sabit gəlir, ilkin ödəniş və digər tələblər tələb olunur. Bununla yanaşı, uzunmüddətli kredit öhdəlikləri ailə büdcəsinə əlavə yük yaradır. Bəzi hallarda mənzilin yekun dəyəri ödənilən faizlərlə birlikdə ilkin qiymətdən xeyli yüksək olur. Beynəlxalq araşdırmalar göstərir ki, dünyanın bir çox ölkəsində mənzil əlçatanlığı problemi son illər daha da kəskinləşib.
Lakin inkişaf etmiş ölkələrdə dövlət tərəfindən tətbiq edilən sosial mənzil proqramları, güzəştli kreditlər və gənclərə dəstək mexanizmləri bu yükü müəyyən qədər azaldır. Azərbaycanda da son illərdə güzəştli ipoteka və sosial mənzil layihələri həyata keçirilsə də, mütəxəssislər hesab edirlər ki, mənzilə çıxış imkanlarının artırılması üçün əlavə tədbirlərə ehtiyac var. Mövcud göstəricilər onu deməyə əsas verir ki, orta maaşla çalışan vətəndaş üçün ev sahibi olmaq əvvəlki illərlə müqayisədə daha uzun vaxt tələb edir.
Mənzil qiymətləri ilə gəlirlər arasındakı fərqin böyüməsi xüsusilə gənclər və yeni ailə quranlar üçün ciddi problem olaraq qalır. Ekspertlərin fikrincə, maaş artımları ilə yanaşı, mənzil bazarında qiymət sabitliyinin təmin edilməsi, sosial mənzil layihələrinin genişləndirilməsi və ipoteka şərtlərinin daha əlçatan olması gələcəkdə bu problemin həllinə kömək edə bilər. Əks halda, minlərlə ailə üçün mənzil sahibi olmaq arzusu illərlə gözlənilən məqsəd olaraq qalacaq.(sfera.az)
