Ermənistan regional nəqliyyat əlaqələrinin genişləndirilməsi istiqamətində yeni imkanlar əldə etməyə çalışır. Belə ki, Baş nazir Nikol Paşinyan TRIPP layihəsinin Ermənistanı Azərbaycan vasitəsilə Rusiya və Mərkəzi Asiya ilə birləşdirəcəyini, həmçinin İranla dəmir yolu əlaqəsinin yaradılacağını bildirib. O, bunu ölkə üçün tarixi fürsət adlandırıb.
Nikol Paşinyan Ermənistan dəmir yollarının Rusiyanın nəzarətində olmasının bu imkandan yararlanmağa problem yaratdığını söyləyərək, konsessiya hüququnun İrəvan və Moskva üçün məqbul olan üçüncü ölkəyə satılmasını təklif edib.
Üçüncü ölkə dedikdə hansı dövlət nəzərdə tutulur? Moskva buna razı olacaqmı?
Çağdaş.Az bildirir ki, mövzu ilə bağlı, Globalinfo.az-a danışan politoloq Oqtay Qasımov deyib ki, Zəngəzur dəhlizinin açılması Ermənistanın dünya ilə əlaqələrinin ciddi şəkildə genişlənməsi demək olacaq:
“Belə bir xətt açılarsa, Ermənistan dəmir yolu vasitəsilə birbaşa Rusiya, Mərkəzi Asiya, İran və onun üzərindən Körfəz ölkələrinə çıxış əldə edə bilər. Bu isə Ermənistan iqtisadiyyatı üçün kifayət qədər ciddi dividendlər deməkdir. Hazırda İrəvanla Moskva arasında, xüsusilə Ermənistan dəmir yolları ilə bağlı müəyyən məsələlər var. Ermənistan tərəfi dəmir yollarının konsessiyasının Rusiyadan geri alınmasında maraqlı olduğunu müəyyən formada nümayiş etdirir və bunu artıq gizlətmir. Doğrudur, bunu birbaşa açıq şəkildə ifadə etmirlər, daha çox dolayı yollarla mesaj verməyə çalışırlar. Hətta bir müddət əvvəl Paşinyan Rusiya dəmir yolları ilə bağlı bildirdi ki, əgər şirkət Ermənistan dəmir yollarında konsessiya sahibidirsə, o zaman üç istiqamətdə dəmir yollarının bərpasında iştirak etməlidir. Bunlardan birincisi İcevan-Qazax, ikincisi Axurik-Qars, üçüncüsü isə Arazdəyən-Sədərək istiqamətində dəmir yollarının bərpası məsələsidir. Təbii ki, Rusiya tərəfi buna müsbət yanaşmadı. Bu da Paşinyan hökumətinə müəyyən əsaslar verdi. Beləliklə, Paşinyan daha rahat şəkildə deyə bilir ki, Rusiya tərəfi Ermənistan dəmir yollarının inkişafında, təkmilləşdirilməsində və modernləşdirilməsində ya kifayət qədər maraqlı deyil, ya da bunun üçün imkanları çatmır”.
Oqtay Qasımov
Politoloq bildirib ki, dəmir yollarının başqa bir ölkənin nəzarətinə verilməsi daha doğru ola bilər:
“Bununla bağlı Ermənistan tərəfindən hətta müəyyən dövlətlərin də adları çəkilib. Bu ölkələr arasında Qazaxıstan, Birləşmiş Ərəb Əmirlikləri və Qətərin adını qeyd edə bilərik. Paşinyan faktiki olaraq bununla Rusiyanın Ermənistandakı təsir imkanlarını azaltmağa çalışır. Çünki Ermənistanda Rusiyanın təsir mexanizmlərindən biri də strateji sahələrdəki mövcudluğudur. Enerji sektoru, mədənçilik və dəmir yolları Rusiyanın nəzarətində olan və strateji əhəmiyyət daşıyan sahələrdir. Bu baxımdan Paşinyan müxtəlif manevrlərlə bu məsələni həll etməyə çalışır.
Rusiyanın buna razı olub-olmayacağını demək çətindir. Hazırda Kremldən verilən açıqlamalar Moskvanın məsələyə heç də müsbət yanaşmadığını göstərir. Amma şərtlər dəyişdiyi təqdirdə və Ermənistan tərəfindən Rusiyaya məsələ ilə bağlı təzyiqlər artacağı halda, bununla bağlı hansısa razılaşmanın və ya danışıqların baş tutması mümkündür”.
Onun sözlərinə görə, Ermənistan hələlik dəmir yolu məsələsindən Rusiyaya qarşı müəyyən təzyiq vasitəsi kimi istifadə etməyə çalışır:
“Çünki Paşinyan da yaxşı başa düşür ki, Rusiyanın Ermənistana qarşı təzyiq və təsir imkanları kifayət qədər çoxdur. Xüsusilə qarşıdan gələn soyuq mövsümdə Ermənistanın təbii qaza tələbatı kəskin artacaq və Rusiya həmin dövrdə qiymətləri artıra bilər. Düşünürəm ki, dəmir yollarının konsessiyası məsələsinin gündəmə gətirilməsi həm də bununla bağlıdır. Paşinyan bu məsələ üzərindən müəyyən manevrlər edərək Rusiya ilə bir növ bazarlıq aparmağa və özünə əlavə manevr imkanları yaratmağa çalışır”.
