“Cold Spring Harbor” Laboratoriyasının tədqiqatçıları canlıların böyümə və yetkinləşmə mərhələlərini idarə edən tamamilə yeni bir genetik saat kəşf ediblər. Elm adamları bu daxili taymerin bədənin genetik proqramlarını məhz nə vaxt başlatmalı olduğunu təyin etdiyini üzə çıxarıblar.
Cagdas.az xəbər verir ki, tədqiqat qrupu “C. elegans” adlı mikroskopik qurd üzərində apardıqları araşdırmalarda “MYRF-1” və “LIN-42” adlı iki proteinin mərkəzi taymer rolunu oynadığını müəyyən edib.
Bu iki proteinin birlikdə işləyərək gen ifadəsi adlanan inkişaf impulslarının başlama və bitmə müddətlərini qüsursuz şəkildə tənzimlədiyi qeyd olunub.
Alimlər tərəfindən müəyyən edilən bu sistem, davamlı olaraq təkrarlanan digər bioloji saatlardan fərqli olaraq, yalnız tək istiqamətdə irəliləyən sonlu bir hadisələr ardıcıllığı kimi işləyir. Professor Kristofer Hammell bu mexanizmin hüceyrələr üçün mərkəzi bir taymer funksiyasını yerinə yetirdiyini və böyümənin ardıcıl şəkildə baş verməsini təmin etdiyini vurğulayıb.
Kəşf edilən bu xüsusi saat mexanizmində “MYRF-1” proteini yeni gen aktivliyi dalğalarını başladığı halda, “LIN-42” isə yaranan dalğanın gücünü və müddətini idarə edir. Ekspertlər laboratoriya şəraitində “MYRF-1” proteinini blokladıqda hüceyrələrin inkişaf prosesinin “divara çırpılaraq” tamamilə dayandığını müşahidə ediblər.
Hüceyrəvi rabitənin detallarını “AlphaFold” və DNT ardıcıllığı (DNA sequencing) kimi texnologiyalarla araşdırmağa davam edən tədqiqatçılar, müstəqil hüceyrə saatlarının bir-biri ilə necə əlaqə qurduğunu həll etməyə fokuslanıblar. Bədənin bu zamanlama sisteminin necə işlədiyinin tam olaraq başa düşülməsi inkişaf qüsurları və genetik xəstəliklərin kökünə dair çox mühüm ipucları vəd edir.(sfera.az)
