Daim eşidirik ki, hər gün səkkiz saat yatmaq lazımdır. Lakin yeni və genişmiqyaslı araşdırma bu rəqəmin bir qədər şişirdildiyini, səkkiz saatdan çox yatmağın isə əks təsir göstərə biləcəyini ortaya qoyub.
Çağdaş.Az xəbər verir ki, bu barədə “MoneyTalksNews” yazır.
“Nature” jurnalında dərc olunan araşdırma Kolumbiya Universitetinin alimləri və “MULTI Consortium” adlı beynəlxalq komandanın iştirakı ilə aparılıb. Tədqiqatçılar 17 orqan sistemini əhatə edən 23 “qocalma saatı” yaradıblar.
Söhbət müəyyən bioloji göstəricilər əsasında orqanizmin və ya ayrı-ayrı orqanların insanın təqvim yaşı ilə müqayisədə nə qədər “qoca” olduğunu qiymətləndirən elmi modellərdən gedir. Məlumatlar yaşı 37-dən 84-ə qədər olan təxminən yarım milyon iştirakçıdan əldə edilib.
Komanda iştirakçıların bildirdiyi yuxu müddəti ilə onların bioloji yaşını müqayisə edib. Beyin, ürək, ağciyərlər, immun sistemi və digər orqanlarda aydın qanunauyğunluq müşahidə olunub.
Araşdırmaya görə, həm altı saatdan az davam edən qısa yuxu, həm də səkkiz saatdan çox davam edən uzun yuxu sürətlənmiş qocalma ilə əlaqələndirilib. Qocalmanın ən az əlamətləri sutkada 6,4–7,8 saat yatan insanlarda müşahidə olunub.
Niyə panikaya düşmək lazım deyil?
Məqalənin müəllifi 6,4–7,8 saat göstəricisini universal və “sehrli” yuxu norması kimi qəbul etməməyə çağırıb. Alimlərin özləri də nəticələrin həddindən artıq birbaşa şərh edilməməsi barədə xəbərdarlıq edirlər.
“Bu araşdırma yuxunun müddəti ilə bioloji qocalmanın sürəti arasında əlaqə olduğunu göstərib, lakin yuxu müddətinin özünün daha sürətli və ya daha yavaş qocalmaya səbəb olduğunu sübut etmir. Həddindən artıq qısa və ya uzun yuxu onun səbəbi deyil, səhhətin daha pis olmasının əlaməti ola bilər. Orqanizmin qocalmasını sürətləndirən xəstəlik də yuxu rejimini poza bilər”, – materialda qeyd olunur.
Müəllifin fikrincə, əsas nəticə konkret rəqəmə köklənmək deyil. Vacib olan yuxunun orqanizmin demək olar ki, bütün sistemlərinin fəaliyyəti ilə əlaqəli olduğunu anlamaqdır. Orta göstəricidən əhəmiyyətli dərəcədə qısa və ya uzunmüddətli müntəzəm yuxuya ciddi yanaşmaq lazımdır.
Əslində nə qədər yatmaq lazımdır?
Yetkin insanlar üçün Xəstəliklərə Nəzarət və Profilaktika Mərkəzləri sutkada ən azı yeddi saat yatmağı tövsiyə edir. İnsanların təxminən üçdə biri bu tövsiyəyə əməl etmir. Yuxunun kifayət qədər olmaması piylənmə, diabet, yüksək qan təzyiqi, ürək xəstəlikləri və insultla əlaqələndirilir.
Nəşr vurğulayır ki, yaşlandıqca daha az yatmaq lazım olduğu fikri doğru deyil. ABŞ Milli Qocalma İnstitutu bunu mif adlandırır. Yaşlı insanların da təxminən 7–9 saat yuxuya ehtiyacı var, hətta yaş artdıqca yuxu daha yüngül və fasiləli ola bilər.
Yuxunu necə yaxşılaşdırmaq olar?
Məqalədə qeyd olunur ki, insan özünü ideal şəkildə yatmağa məcbur edə bilməz, lakin bunun üçün əlverişli şərait yarada bilər.
Qrafikə əməl edin. Həftəsonları da daxil olmaqla, hər gün eyni vaxtda yatmağa və oyanmağa çalışın. Şənbə günü uzun müddət yatmaqla “yuxu marafonu” keçirməkdənsə, rejimə davamlı şəkildə əməl etmək daha effektivdir. Uzun yatmaq növbəti həftənin yuxu rejimini də poza bilər.
Səhərlər işıq qəbul etməyə, axşamlar isə işığı azaltmağa çalışın. Səhər gün işığı orqanizmin daxili saatını tənzimləməyə kömək edir. Axşam saatlarında parlaq ekranlar isə bu ritmi poza bilər.
Günortadan sonra qəhvə qəbulunu məhdudlaşdırın. Çox gec qəbul edilən kofein yuxunun tez-tez bölünməsinə səbəb ola bilər.
Yuxuya gedə bilmirsinizsə, yataqda uzanmayın. Əgər 20 dəqiqə ərzində yuxuya gedə bilmirsinizsə, qalxın, zəif işıqlandırılmış şəraitdə darıxdırıcı bir işlə məşğul olun və yuxululuq hiss etdikdə yatağa qayıdın.
Əhəmiyyətli dəyişiklikləri simptom kimi qəbul edin. Əgər müntəzəm olaraq səkkiz saatdan çox yatırsınızsa və ya bütün cəhdlərə baxmayaraq yuxuya gedə və ya yuxuda qala bilmirsinizsə, həkimə müraciət edin. Xüsusilə uzunmüddətli yuxu başqa bir problemin əlaməti ola bilər./Qaynarinfo/
Aydın
