İcra məmurlarının səlahiyyətlərinin artırılmasına dair qanunvericilik təşəbbüsü, Azərbaycanda borc öhdəliklərinin icrası sahəsində yeni bir mərhələnin başlanğıcı hesab oluna bilər. Bu dəyişikliklər təkcə texniki yenilənmə deyil, həm də borclu ilə dövlətin icra mexanizmi arasındakı münasibətlərin hüquqi müstəvidə daha sərt və qaçılmaz xarakter almasıdır.
Əvvəllər borclular vəsaitlərini müxtəlif elektron platformalarda və ya qeyri-bank saxlanc yerlərində gizlətməklə icraatdan yayınmağa nail olurdularsa, yeni qaydalar bu “təhlükəsiz limanları” tamamilə aradan qaldırır.
Qanunvericinin burada əsas məqsədi məhkəmə qərarlarının icrasını sadəcə kağız üzərində qalan bir sənəd deyil, real nəticəsi olan bir prosesə çevirməkdir. İcra məmuruna borclunun uşağının yerinin müəyyən edilməsindən tutmuş, hüquqi şəxsin rəhbərinin axtarışına qədər geniş səlahiyyətlərin verilməsi, borcun ödənilməsindən yayınmağa çalışan hər kəs üçün hüquqi mühasirəni daraldır.
Çağdaş.Az-ın məlumatına görə, məsələ ilə bağlı nocomment.az-a danışan hüquqşünas Natiq Ələsgərov qeyd edib ki, bu qanun layihəsi vətəndaşların və hüquqi şəxslərin məsuliyyət hissini artırmağa yönəlmiş mühüm bir addımdır: “Hüquqi baxımdan ən böyük problemlərdən biri məhkəmə qərarı çıxarıldıqdan sonra onun icra edilməməsi və ya borclunun müxtəlif yollarla əmlakını gizlətməsi idi. Yeni dəyişikliklərlə icra məmurunun əli artıq elektron pul təşkilatlarına və hər növ saxlanc yerlərinə də çatacaq. Bu, mülki dövriyyənin təhlükəsizliyi üçün mühümdür. Borclu bilməlidir ki, onun rəqəmsal hesabdakı vəsaiti də artıq toxunulmaz deyil və qanun qarşısında gizli heç bir aktiv qala bilməz. Bu, əslində ədalət prinsipinin bərpasıdır; çünki vaxtında ödənilməyən borc qarşı tərəfin hüquqlarının pozulması deməkdir”.
Onun sözlərinə görə, icra məmurlarına verilən yeni səlahiyyətlər həm də prosessual çevikliyi təmin edəcək: “Qanun layihəsində borclunun, onun əmlakının və hətta borclu şirkət rəhbərinin yerinin müəyyən edilməsi üçün nəzərdə tutulan tədbirlər icraatın sürətlənməsinə xidmət edir. Bir çox hallarda borclu fiziki və ya hüquqi şəxslər sadəcə qeydiyyat ünvanında tapılmadıqları üçün illərlə icra prosesi ləngiyirdi. İndi isə icra məmuruna bu axtarışları daha geniş miqyasda aparmaq və tələbi bilavasitə borclunun istifadəsində olan, lakin bəlkə də rəsmi görünməyən digər sərvətlərə yönəltmək imkanı verilir. Bu həm də o deməkdir ki, borcdan yayınmaq artıq iqtisadi baxımdan sərfəli olmayacaq, çünki dövlətin nəzarət mexanizmi bütün rəqəmsal və fiziki boşluqları qapayır”.
İcra məmurlarının səlahiyyətlərinin artırılmasına dair qanunvericilik təşəbbüsü, Azərbaycanda borc öhdəliklərinin icrası sahəsində yeni bir mərhələnin başlanğıcı hesab oluna bilər. Bu dəyişikliklər təkcə texniki yenilənmə deyil, həm də borclu ilə dövlətin icra mexanizmi arasındakı münasibətlərin hüquqi müstəvidə daha sərt və qaçılmaz xarakter almasıdır.
Əvvəllər borclular vəsaitlərini müxtəlif elektron platformalarda və ya qeyri-bank saxlanc yerlərində gizlətməklə icraatdan yayınmağa nail olurdularsa, yeni qaydalar bu “təhlükəsiz limanları” tamamilə aradan qaldırır.
Qanunvericinin burada əsas məqsədi məhkəmə qərarlarının icrasını sadəcə kağız üzərində qalan bir sənəd deyil, real nəticəsi olan bir prosesə çevirməkdir. İcra məmuruna borclunun uşağının yerinin müəyyən edilməsindən tutmuş, hüquqi şəxsin rəhbərinin axtarışına qədər geniş səlahiyyətlərin verilməsi, borcun ödənilməsindən yayınmağa çalışan hər kəs üçün hüquqi mühasirəni daraldır.
Məsələ ilə bağlı NOCOMMENT.az-a danışan hüquqşünas Natiq Ələsgərov qeyd edib ki, bu qanun layihəsi vətəndaşların və hüquqi şəxslərin məsuliyyət hissini artırmağa yönəlmiş mühüm bir addımdır: “Hüquqi baxımdan ən böyük problemlərdən biri məhkəmə qərarı çıxarıldıqdan sonra onun icra edilməməsi və ya borclunun müxtəlif yollarla əmlakını gizlətməsi idi. Yeni dəyişikliklərlə icra məmurunun əli artıq elektron pul təşkilatlarına və hər növ saxlanc yerlərinə də çatacaq. Bu, mülki dövriyyənin təhlükəsizliyi üçün mühümdür. Borclu bilməlidir ki, onun rəqəmsal hesabdakı vəsaiti də artıq toxunulmaz deyil və qanun qarşısında gizli heç bir aktiv qala bilməz. Bu, əslində ədalət prinsipinin bərpasıdır; çünki vaxtında ödənilməyən borc qarşı tərəfin hüquqlarının pozulması deməkdir”.
Onun sözlərinə görə, icra məmurlarına verilən yeni səlahiyyətlər həm də prosessual çevikliyi təmin edəcək: “Qanun layihəsində borclunun, onun əmlakının və hətta borclu şirkət rəhbərinin yerinin müəyyən edilməsi üçün nəzərdə tutulan tədbirlər icraatın sürətlənməsinə xidmət edir. Bir çox hallarda borclu fiziki və ya hüquqi şəxslər sadəcə qeydiyyat ünvanında tapılmadıqları üçün illərlə icra prosesi ləngiyirdi. İndi isə icra məmuruna bu axtarışları daha geniş miqyasda aparmaq və tələbi bilavasitə borclunun istifadəsində olan, lakin bəlkə də rəsmi görünməyən digər sərvətlərə yönəltmək imkanı verilir. Bu həm də o deməkdir ki, borcdan yayınmaq artıq iqtisadi baxımdan sərfəli olmayacaq, çünki dövlətin nəzarət mexanizmi bütün rəqəmsal və fiziki boşluqları qapayır”.
