Yaş artdıqca orqanizmdə baş verən dəyişikliklərlə bağlı araşdırmaların diqqəti illərdir az tanınan bir orqana yönəlib. Alimlər immun sisteminin mühüm hissəsi olan timusun sağlam qocalmada düşündüyümüzdən daha böyük rol oynaya biləcəyini araşdırırlar.
Döş sümüyünün arxasında yerləşən timus vəzi immun sisteminin əsas orqanlarından biridir. Burada T-hüceyrələri yetişir və orqanizm üçün təhlükəli olan yad maddələri tanımağı “öyrənir”.
Lakin yaş artdıqca timus tədricən kiçilir və onun toxumasının əhəmiyyətli hissəsi yağ toxuması ilə əvəzlənir. Nəticədə yeni T-hüceyrələrinin istehsalı və immun sisteminin müxtəlif xəstəliklərə qarşı çevik cavab vermək qabiliyyəti azalır.
27 mindən çox insanın məlumatları araşdırıldı
Nature jurnalında dərc olunan yeni araşdırmada alimlər süni intellektdən istifadə edərək 27 mindən çox yetkin insanın döş qəfəsi KT görüntülərini analiz ediblər. Araşdırmanın nəticələri diqqət çəkib. Timusu daha sağlam görünən şəxslərdə 12 illik müşahidə dövründə ölüm riskinin daha aşağı olduğu, həmçinin ürək-damar xəstəliklərindən ölüm və ağciyər xərçəngi riskinin də azaldığı müşahidə edilib. Lakin mütəxəssislər bu nəticələrin timusun cavanlaşdırılmasının ömrü uzatdığını sübut etmədiyini xüsusilə vurğulayırlar.
Timusu yenidən “cavanlaşdırmaq” mümkündürmü?
Hazırda alimlər timusun funksiyasını bərpa etmək üçün müxtəlif yanaşmaları araşdırırlar. Bunların arasında böyümə faktorları, hormonlar, hüceyrə terapiyaları və mRNT texnologiyaları da var. Bu istiqamətdə əvvəlki illərdə aparılan kiçik TRIIM araşdırması da maraq doğurub. Tədqiqatda böyümə hormonu, DHEA və metformin birlikdə istifadə edilib və timus toxumasında regenerasiya ilə uyğun dəyişikliklər müşahidə olunub.
Bununla belə, mütəxəssislər nəticələrin daha böyük və uzunmüddətli klinik tədqiqatlarla təsdiqlənməsinin vacibliyini bildirirlər.
Mütəxəssislər xəbərdarlıq edir: Özbaşına müalicəyə başlamayın
Böyümə hormonu, DHEA və ya metformin qəbul etməklə timusu “cavanlaşdırmağa” çalışmaq hazırkı elmi sübutlara əsaslanan yanaşma deyil.
Bu preparatların özbaşına istifadəsi müxtəlif sağlamlıq riskləri yarada bilər. Hazırda heç bir müalicənin timusu cavanlaşdıraraq insan ömrünü uzatdığı elmi cəhətdən təsdiqlənməyib.
Sağlam həyat tərzi hələ də əsas amildir
Alimlər timusun qocalma prosesində rolunu daha dərindən araşdırarkən, mütəxəssislər indilik sübut edilmiş sağlam həyat tərzi prinsiplərinin önəmini vurğulayırlar. Fiziki aktivlik, əzələ kütləsinin qorunması, siqaretdən uzaq durmaq, sağlam çəki saxlamaq və keyfiyyətli yuxu immun sisteminin sağlamlığının qorunmasına kömək edə bilər.
Yuxu da immun sisteminin bərpasında mühümdür
Digər tərəfdən, isti yay gecələrində yuxu keyfiyyətinin pisləşməsi də sağlamlığa mənfi təsir göstərə bilər.
Mütəxəssislərin fikrincə, böyüklər üçün gecə 7–9 saat keyfiyyətli yuxu vacibdir. Yüksək temperatur, rütubət və gec saatlara qədər süni işığa məruz qalmaq yuxunun keyfiyyətini poza bilər.
Kifayət qədər yatmamaq isə yorğunluqla yanaşı diqqət və yaddaş problemlərinə, immun sisteminin zəifləməsinə və digər sağlamlıq problemlərinə səbəb ola bilər.
Elm hələ timusu cavanlaşdıraraq insan ömrünü uzatmağın mümkün olduğunu demir. Lakin kiçik orqanın immun sisteminin qocalmasında oynadığı rol artıq daha ciddi şəkildə araşdırılır./Demokrat.az/
