İnsanların bir gün Yer üzündən tamamilə yox olması ehtimalı alimləri narahat edir. Belə olan halda təbiətin necə formalaşacağı uzun illərdir elm adamlarının maraq dairəsindədir. Yeni təkamül təhlili insanlardan sonra dünya ekosistemində hansı canlıların ön plana çıxa biləcəyini araşdırıb.
Araşdırmada primatlar, gəmiricilər, quşlar, dəniz məməliləri və ahtapotların üstünlükləri və məhdudiyyətləri müqayisə olunub. Mütəxəssislər bildirirlər ki, insanlardan sonra dünyada dərhal tək bir dominant növün ortaya çıxması deyil, əvvəlcə ciddi ekoloji rəqabətin yaşanması daha real görünür.
Təhlilə görə, insanların yoxluğundan sonra yaranacaq boşluğu ilk olaraq şəhər mühitinə uyğunlaşmış və sürətlə çoxalan növlər doldura bilər. Xüsusilə siçovullar boş qalan şəhərlərdə qida və sığınacaq imkanlarından yararlanmaq üçün əlverişli mövqedə olacaqlar. Lakin alimlər onların məhdud ünsiyyət və idrak qabiliyyətlərinə görə uzunmüddətli üstünlük qura bilməyəcəyini düşünürlər.
Şimpanze və qorillalar kimi primatlar insanlara genetik yaxınlıqlarına görə təbii varis hesab edilsələr də, mürəkkəb sosial quruluşlarından asılı olmaları və sürətli ekoloji dəyişikliklərə uyğunlaşmaqda çətinlik çəkmələri onların əsas çatışmazlıqları kimi göstərilir.
Alimlər quşları isə ən güclü alternativlərdən biri hesab edirlər. Xüsusilə qarğalar və bəzi tutuquşuların problem həll etmə, səbəb-nəticə əlaqələrini anlama və alətlərdən istifadə etmə qabiliyyətləri diqqət çəkir. Araşdırmada Yeni Kaledoniya qarğalarının alət hazırlaya bilməsi və boz Afrika tutuquşularının yüksək idrak qabiliyyətləri nümunə göstərilir.
Tədqiqatın ən maraqlı hissələrindən biri isə ahtapotlarla bağlıdır. Mütəxəssislər onların problem həll etmə, kamuflyaj və əşyaları manipulyasiya etmə bacarıqlarını yüksək qiymətləndirirlər. Bununla belə, ahtapotların dəniz mühitindən asılı olması onların quruda sivilizasiya qurmaq imkanlarını məhdudlaşdırır.
Nəticə olaraq alimlər hesab edirlər ki, insanlığın yoxluğundan sonra Yer üzündə tək bir “hakim növ”dən çox, müxtəlif canlı qrupları arasında uzunmüddətli rəqabət müşahidə olunacaq. Bununla belə, yüksək zəka və uyğunlaşma qabiliyyətlərinə görə qarğalar, tutuquşular və bəzi digər quş növləri gələcəyin ən güclü namizədləri sırasında göstərilir./Musavat.com
