Dünyada daha genişmiqyaslı müharibə ehtimalı bir daha gündəmə gətirilib. Bu dəfə Serbiya prezidenti Aleksandr Vuçiç həyəcan təbili çalıb. O hesab edir ki, hazırkı mənzərə ciddi narahatlıq üçün əsas verir. Bu barədə “Axel Springer” şirkətinin baş direktoru Matias Döpfnerin apardığı podkastda danışıb. Serbiya lideri dünyada daha böyük müharibənin başlama mərhələsinə daxil olduğunu düşündüyünü bildirib. Onun sözlərinə görə, indiyədək sülhə nail olmaq istiqamətində real təşəbbüslərin ortaya çıxacağına ümid edib. Lakin bu gözlənti özünü doğrultmayıb və yaxın müddətdə də vəziyyətin dəyişəcəyinə dair ciddi əsas görmür. Vuçiç mümkün böyük müharibənin konkret hansı ölkələri əhatə edə biləcəyi barədə açıqlama verməyib. Bununla belə, onun növbəti beş illə bağlı proqnozu diqqət çəkib.
Serbiya prezidenti qarşıdakı illərdə ABŞ, Çin, Avropa İttifaqı, Rusiya və Hindistanın ətrafında yeni beynəlxalq düzənin formalaşacağını düşünür. O hesab edir ki, belə bir dünya nizamının yaranması prosesində daha dağıdıcı və təhlükəli silahlardan istifadə ehtimalı da arta bilər. Vuçiç Rusiya-Ukrayna müharibəsinin yaxın perspektivdə başa çatacağına da nikbin yanaşmır. Onun fikrincə, müharibənin 2026-cı ilin sonuna, yaxud 2027-ci ilin yazına qədər sona çatması real görünmür. Serbiya lideri hazırda hər iki tərəfin müəyyən mənada dalana dirəndiyini düşünür. Onun qənaətinə görə, tərəflərdən biri döyüş meydanında açıq üstünlük əldə etməyənədək real kompromisə nail olmaq çətin olacaq. Vuçiç eyni zamanda Rusiya prezidenti Vladimir Putinin Donbasın bütövlükdə nəzarətə götürülməsini hədəflədiyini iddia edib. Serbiya prezidenti hesab edir ki, Moskva bu məqsədə çatdıqdan sonra müharibənin dayandırılması istiqamətində addım atmağa hazır ola bilər.
Serbiya lideri ABŞ və Avropa ölkələrinə də çağırış edib. O, Qərbin Rusiya ordusunun zəifləməsini gözləmək əvəzinə danışıqların və atəşkəsin əldə olunması üçün imkanları araşdırmasının daha doğru olduğunu bildirib.
Vuçiçin “daha böyük müharibənin astanasındayıq” xəbərdarlığı nə dərəcədə əsaslıdır?
Cagdas.az-ın məlumatına görə, Politoloq Əli Orucov Musavat.com-a bildirib ki, SSRİ dağıldıqdan sonra beynəlxalq aləm indiki qədər riskli və mürəkkəb vəziyyətdə olmamışdı:
“Sovetlərin süqutu ABŞ-yə imkan verdi ki, hegemon güc olsun və dünyanı öz bildiyi kimi idarə etsin. Ancaq Rusiyanın və Çinin çoxqütblü dünya nizamı qurmaq iddiaları, həmçinin Vaşinqtonun təbii qazıntı və resurslara, strateji nəqliyyat xətlərinə nəzarət uğrunda apardığı mübarizə amansız xarakter alıb. Ağ Ev anlayır ki, rəqabət güclüdür və rəqiblər də zəif deyil. Eyni zamanda Donald Trampın birtərəfli olaraq “birinci Amerika” prinsipi Avropa İttifaqını yeni müstəqil güc mərkəzi olaraq formalaşdırmağa məcbur etdi. Ukrayna- Rusiya müharibəsi də bu maraqların toqquşması gerçəkliyində baş verdi. Elə bir vəziyyət yaranıb ki, dünyanın gələcək taleyi Ukrayna-Rusiya müharibəsinin yekunundan asılı qalıb. Ona görə də tərəflər kompromislərə getmək istəmir. Onsuz da bu müharibə qlobal xarakter alıb. Hibrid olaraq Aİ, ABŞ, Çin, Şimali Koreya və s. dövlətlər burada iştirak edirlər. Belə demək mümkünsə, sülh danışıqları və ya hansısa təmasların baş verməsi Kiyevin və Moskvanın tam iradəsindən asılı deyil. Serbiya prezidenti həmin açıqlamasında da daha çox Rusiyanın baxış bucağından çıxış edir. Heç kəs zəmanət verə bilməz ki, Putin Donbası əldən etdikdən sonra digər iddialarla çıxış etməyəcək və bununla kifayətlənəcək. İkincisi, Donbas Ukraynanın suveren ərazisidir və onu işğalçıya pay verməklə susdurmaq təkcə beynəlxalq hüquq normalarına zidd deyil, həm də təcavüzkarın iştahlandırılması deməkdir. Dünya praktikasında bu təcrübədən istifadə edilib. Lakin təcavüzkarı durdurmaq mümkün olmayıb. Nəzər yetirsək, bir daha aydın olar ki, dünyada yeni hərbi formatlar və qruplaşmalar yaradılır. Sonuncu belə format bir neçə gün əvvəl Məkkə sazişi ilə yaradılmış Səudiyyə Ərəbistanı-Türkiyə-Pakistan arasında reallaşdı. Bu da son deyil. Barışmaz mövqelər o həddə gəlib çatıb ki, hər an nüvə silahı işə salına bilər. Gələcəkdə daha bir qarşıdurma isə şirin su mənbələri ilə bağlı olacaq ki, bu da böyük qlobal təlatümlərə yol açacaq”.
