Cagdas.az xəbər verir ki, “New York Post”un yazdığına görə, ötən ay Yer kürəsində son 14 ilin ən aşağı temperaturu qeydə alınıb. Antarktidadakı “Konkordiya” tədqiqat stansiyasında iyulun 18-də temperatur -84,1 dərəcə Selsiyə düşüb. Uzaq ərazidə yerləşən stansiyada bu şaxtalı göstərici eyni gecə iki dəfə – səhər saat 06:25-də və 06:34-də qeydə alınıb.
Bu temperatur 2012-ci ildən bəri Yer kürəsində qeydə alınan ən aşağı göstərici olub. Həmin il Şərqi Antarktidadakı Rusiyanın “Vostok” stansiyasında temperatur -84,2 dərəcəyə enmişdi.
Antarktidanın daxili buz örtüyündə yerləşən “Konkordiya” elmi-tədqiqat stansiyası sahildən təxminən 965 kilometr uzaqda və dəniz səviyyəsindən təxminən 3200 metr yüksəklikdə yerləşir. Stansiya nəhəng buz örtüyünün ən soyuq nöqtələrindən birində fəaliyyət göstərir.
Cənub yarımkürəsində qış aylarına təsadüf edən bu dövrdə temperatur adətən -80 dərəcədən aşağı düşür. Lakin iyulda qeydə alınan minimum göstərici hətta bu ərazi üçün də normadan daha soyuq olub.
“Konkordiya” stansiyasının rəhbəri Qabriele Karuqati bildirib ki, qışda aylarla günəş işığı olmur, atmosfer son dərəcə quru və sabit qalır. Səma açıq olduqda isə buludlar olmadığı üçün istilik fasiləsiz şəkildə kosmosa yayılır və temperatur inanılmaz dərəcədə aşağı düşə bilir.
Onun sözlərinə görə, son minimum göstəricilər Antarktida havasının hələ də nə qədər dəyişkən ola bildiyini göstərir.
İtaliyalı alim əlavə edib ki, hətta ekstremal soyuqların adi hal sayıldığı “Konkordiya”da belə temperaturun -84 dərəcədən aşağı enməsi diqqətçəkən hadisədir.
“Konkordiya”da Yer kürəsinin ən sərt soyuqlarından bəziləri müşahidə olunur. Stansiyanın təcrid olunmuş ərazidə yerləşməsi isə onu hava və atmosfer proseslərinin öyrənilməsi üçün ideal məkana çevirir.
Qış aylarında buraya təyyarə uçuşları mümkün olmur. Ən yaxın elmi-tədqiqat mərkəzi isə 595 kilometrdən çox məsafədə yerləşən Rusiyanın “Vostok” stansiyasıdır.
Ekspertlərin sözlərinə görə, “Konkordiya”da çalışan tədqiqat qrupu texniki baxımdan hətta Beynəlxalq Kosmik Stansiyadakı astronavtlardan daha çox təcrid olunmuş vəziyyətdədir. Çünki Beynəlxalq Kosmik Stansiya Yer səthindən təxminən 400 kilometr yüksəklikdə orbitdə hərəkət edir.
“Konkordiya” stansiyasında indiyədək qeydə alınan ən aşağı temperatur -84,2 dərəcə olub. Bu rekord 2010-cu ilin qışında müəyyən edilib.
Yer kürəsində rəsmi olaraq qeydə alınmış ən aşağı temperatur isə -89,2 dərəcədir. Bu göstərici 1983-cü ilin iyulunda “Vostok” stansiyasında qeydə alınıb.
Bununla belə, peyk məlumatları göstərir ki, Şərqi Antarktidanın bəzi hissələrində temperatur daha da aşağı, təxminən -97,8 dərəcəyə qədər enə bilər.
Belə ekstremal soyuqlar əsasən buz örtüyünün zirvəsinə yaxın ərazilərdə yerləşən dayaz çökəkliklərdə müşahidə olunur. Alimlərin fikrincə, məhz bu ərazilərdə hava Yer kürəsində təbii şəraitdə mümkün olan ən aşağı temperatur həddinə qədər soyuyur.
Bu şaxtalı rəqəmlər Şimal yarımkürəsinin rekord istilər və son meşə yanğınları səbəbindən həm məcazi, həm də sözün əsl mənasında alova büründüyü bir dövrdə qeydə alınıb.
Hətta Antarktidanın özü də bu proseslərdən sığortalanmayıb. “New York Post”un yazdığına görə, ötən ay Şimali Antarktidanın Triniti yarımadasında yerləşən Argentinanın “Esperansa” bazasında qış mövsümü üçün rekord yüksək temperatur qeydə alınıb: -50,94 dərəcə Selsi.
Tədqiqatçılar bildirirlər ki, okean sularının temperaturunun yüksəlməsi nəticəsində Antarktida aşağıdan əriməyə başlayıb. Bu proses şelf buzlaqları üçün ciddi təhlükə yaradır, dəniz səviyyəsinin qalxmasını sürətləndirə və bütün dünyada ağır iqlim nəticələrinə səbəb ola bilər.
Hətta ötən ilin fevralında ABŞ-ın şimal-şərqini və Yeni İngiltərə bölgəsini həyati təhlükə yaradan sərt küləklər bürüdükdən sonra Nyu-Yorkda hava Antarktidanın bəzi ərazilərindən daha soyuq olub.
Qabriele Karuqati bildirib ki, iqlim dəyişikliyinin və bunun nəticəsində temperatur dəyişikliklərinin gələcək təsirlərini dəqiq proqnozlaşdırmaq çətindir. Onun sözlərinə görə, son vaxtlar qeydə alınan rekord aşağı temperaturlar Yer kürəsində iqlim baxımından müsbət tendensiyanın başladığını göstərmir.
“İqlim dəyişikliyi uzunmüddətli qlobal tendensiyaları ifadə edir. Ayrı-ayrı hava hadisələri isə hələ də istisna dərəcədə kəskin soyuqlara səbəb ola bilər. Antarktida mürəkkəb atmosfer proseslərinin təsiri altındadır. Buna görə də müəyyən bir ərazidə qeydə alınan ekstremal aşağı temperatur qlobal istiləşmənin ümumi mənzərəsi ilə ziddiyyət təşkil etmir”, – deyə o bildirib.(lent.az)
