Yuxular insan beyninin ən sirli və hələ də tam izah olunmayan fəaliyyətlərindən biridir. Hər gecə gördüyümüz obrazlar, hadisələr və hisslər bəzən real həyatla əlaqəli olur bəzən isə tamamilə məntiqdən kənar görünür.
Cagdas.az xəbər verir ki, psixoloqlar, nevroloqlar və yuxu tədqiqatçıları bu fenomeni müxtəlif baxış bucaqlarından izah edirlər. Nevroloqların fikrincə, yuxular beynin gün ərzində topladığı məlumatları emal etmə üsuludur. Yəni, insan yatarkən beyin istirahət etmir, əksinə xatirələri, emosiyaları və məlumatları çeşidləyir. Xüsusilə REM yuxu mərhələsində beyin daha aktiv olur və yuxuların çoxu bu zaman görülür. Bu mərhələdə emosional mərkəzlər aktivləşir məntiqi nəzarət isə zəifləyir. Nəticədə qəribə və qarışıq yuxu ssenariləri yaranır.
Psixoloqlar yuxuları insanın daxili psixoloji vəziyyətinin əksi kimi izah edirlər. Onlara görə, təkrarlanan yuxu obrazları şüuraltı düşüncələri göstərə bilər. Məsələn, təqib olunmaq stress və qaçınma hissi, uçmaq azadlıq və nəzarət, düşmək isə itki və qeyri-sabitlik qorxusu ilə əlaqələndirilir.
Bununla belə, mütəxəssislər bildirirlər ki, yuxuların hər zaman sabit və birbaşa mənası olmur. Klassik psixoanalizdə Ziqmund Freyd yuxuları “şüuraltına gedən kral yol” adlandırır və onları gizli arzuların, basdırılmış istəklərin simvolik ifadəsi kimi izah edirdi.
Carl Jung isə yuxuların daha geniş mənaya sahib olduğunu həm fərdi şüuraltını, həm də kollektiv simvolları əks etdirdiyini düşünürdü. Müasir elmdə yuxularla bağlı müxtəlif nəzəriyyələr var. Bəziləri onların yaddaşı gücləndirdiyini, bəziləri emosional tarazlığa kömək etdiyini, digərləri isə sadəcə beyin fəaliyyətinin əlavə məhsulu olduğunu deyir. Buna baxmayaraq, yuxuların tam izahı hələ də elm üçün açıq sual olaraq qalır.
Ümumilikdə ekspertlər yuxuları beynin mürəkkəb işləmə prosesinin nəticəsi kimi qiymətləndirir və onların həm psixoloji, həm də nevroloji baxımdan daha çox araşdırılmalı olduğunu bildirirlər.(sfera.az)
